Upadłość konsumencka a długi z działalności gospodarczej

Wielu byłych przedsiębiorców, którzy zakończyli prowadzenie firmy, przez lata zmaga się z długami powstałymi w toku tej działalności – głównie z tytułu niezapłaconych składek ZUS, podatków czy faktur kontrahentów.

Często panuje błędne przekonanie, że upadłość konsumencka nie jest dla nich dostępna.

Czy można umorzyć zadłużenie z firmy (JDG)?

Tak, upadłość konsumencka pozwala na pełne lub częściowe umorzenie zobowiązań powstałych w związku z prowadzoną w przeszłości jednoosobową działalnością gospodarczą. Jest to efekt kluczowej nowelizacji Prawa upadłościowego, która otworzyła byłym (a nawet obecnym) przedsiębiorcom drogę do realnego oddłużenia i „nowego startu”.

Kluczowa zmiana prawna – nowelizacja prawa upadłościowego z marca 2020 r.

Dla zrozumienia obecnej sytuacji byłych przedsiębiorców kluczowa jest świadomość fundamentalnej zmiany przepisów, która weszła w życie 24 marca 2020 roku.

Jak było PRZED 2020 rokiem?

Przed nowelizacją, droga do upadłości konsumenckiej była dla przedsiębiorców de facto zamknięta. Sąd badał przyczyny niewypłacalności i niemal zawsze oddalał wniosek, jeśli dłużnik (nawet były) doprowadził do swojego zadłużenia umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa (co przy prowadzeniu firmy było łatwe do zarzucenia). Byli przedsiębiorcy musieli korzystać ze skomplikowanej i sformalizowanej upadłości gospodarczej.

Jak jest OBECNIE? (Stan prawny po 2020 r.)

Nowelizacja całkowicie zmieniła zasady gry. Obecnie sąd, ogłaszając upadłość konsumencką, nie bada już na wstępie przyczyny niewypłacalności. Każda osoba fizyczna, niezależnie od źródła swoich długów (prywatnych czy firmowych), składa wniosek na tych samych, uproszczonych zasadach konsumenckich.

Kto dokładnie może skorzystać? Upadłość byłego przedsiębiorcy

Procedura konsumencka jest obecnie dostępna dla dwóch głównych grup związanych z działalnością gospodarczą:

Osoby z wyrejestrowaną działalnością gospodarczą (JDG)

To najliczniejsza grupa. Osoby, które formalnie zamknęły swoją firmę (złożyły wniosek o wykreślenie z CEIDG), ale pozostały z długami. Mogą one bez żadnych przeszkód złożyć wniosek o upadłość konsumencką, wliczając do spisu wierzycieli wszystkie zobowiązania firmowe.

Osoby nadal prowadzące działalność gospodarczą (JDG)

To ważna zmiana. Obecnie nawet osoba, która nadal aktywnie figuruje w CEIDG, ale stała się niewypłacalna (jej majątek nie wystarcza na spłatę długów), może złożyć wniosek o upadłość konsumencką. Sąd rozpozna go w tym samym uproszczonym trybie. W praktyce syndyk po prostu obejmie przedsiębiorstwo dłużnika do masy upadłości i dokona jego likwidacji.

W osobym artykule opisujemy historię upadłości konsumenckiej byłego przedsiębiorcy.

Jakie długi z firmy podlegają umorzeniu w upadłości konsumenckiej?

Upadłość konsumencka pozwala na oddłużenie niemal wszystkich zobowiązań powstałych w związku z prowadzeniem firmy.

Długi publicznoprawne: niezapłacone składki ZUS

To jedna z najważniejszych korzyści dla byłych przedsiębiorców. Tak, zaległości w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych podlegają umorzeniu w ramach upadłości konsumenckiej. Po wykonaniu planu spłaty, dłużnik odzyskuje czystą kartę i może na nowo budować swoją przyszłość emerytalną.

Długi publicznoprawne: zaległości podatkowe (Urząd Skarbowy, VAT, PIT)

Podobnie jak ZUS, wszelkie zaległości wobec Urzędu Skarbowego (niezapłacony VAT, PIT-5, zaliczki na podatek dochodowy) są traktowane jak standardowe wierzytelności i podlegają oddłużeniu.

Długi cywilnoprawne: niezapłacone faktury kontrahentom

Wszelkie zobowiązania wobec dostawców, podwykonawców, hurtowni czy klientów (np. z tytułu niezwróconych zaliczek czy kar umownych) również wchodzą do spisu długów i są objęte postępowaniem.

Kredyty firmowe, leasingi i poręczenia

Zobowiązania bankowe zaciągnięte „na firmę”, niezapłacone raty leasingowe (szczególnie po zwrocie przedmiotu leasingu i wezwaniu do zapłaty) oraz osobiste poręczenia za kredyty firmowe – wszystkie te długi podlegają umorzeniu.

Największe ryzyko to niezgłoszenie upadłości firmy W TERMINIE

Mimo iż procedura została uproszczona, na byłych przedsiębiorców czeka jedna poważna pułapka prawna. Dotyczy ona obowiązku, który ciążył na nich w przeszłości.

Zgodnie z art. 21 Prawa upadłościowego, przedsiębiorca (nawet JDG) ma obowiązek złożyć wniosek o upadłość GOSPODARCZĄ w terminie 30 dni od dnia powstania stanu niewypłacalności.

Konsekwencja w obecnej upadłości KONSUMENCKIEJ: Sąd, ustalając plan spłaty, będzie badał, czy dłużnik w przeszłości, gdy prowadził firmę, dopełnił tego obowiązku.

Jeśli sąd stwierdzi, że dłużnik nie złożył wniosku o upadłość firmy w terminie (co jest regułą), nie może już oddalić wniosku o upadłość konsumencką, ale ma prawo zastosować sankcję. Zgodnie z art. 491[4], sąd może ustalić dla takiego dłużnika wydłużony plan spłaty – trwający od 36 miesięcy (3 lata) do nawet 84 miesięcy (7 lat), zamiast standardowego planu do 3 lat.

Długi z firmy? To sprawa dla wyspecjalizowanej kancelarii

Oddłużenie długów firmowych w ramach upadłości konsumenckiej jest procesem obarczonym większym ryzykiem niż standardowa sprawa. Kluczowe staje się przeanalizowanie, czy dłużnik złożył wniosek o upadłość firmy w terminie, a jeśli nie – odpowiednie uargumentowanie tego zaniechania przed sądem (np. brakiem środków na postępowanie), aby uniknąć 7-letniego planu spłaty.

Masz długi w ZUS i Urzędzie Skarbowym? Obawiasz się konsekwencji niezgłoszenia upadłości firmy na czas?

Skontaktuj się z nami. Specjalizujemy się w obsłudze prawnej dla przedsiębiorców i klientów indywidualnych oraz w sprawach upadłościowych byłych przedsiębiorców. Ocenimy Twoje ryzyko, przygotujemy profesjonalny wniosek i będziemy reprezentować Cię w sądzie, dążąc do jak najszybszego i pełnego oddłużenia.

Upadłość a długi z JDG – najczęściej zadawane pytania

Co z majątkiem firmowym (maszyny, towary) po ogłoszeniu upadłości?

Jeżeli dłużnik w dniu ogłoszenia upadłości wciąż posiada jakikolwiek majątek firmowy (nawet jeśli firma jest formalnie zamknięta, ale sprzęt pozostał), wejdzie on do masy upadłości. Syndyk dokona jego spisu i sprzedaży (likwidacji) na rzecz wierzycieli, identycznie jak majątek prywatny.

Jestem wspólnikiem spółki cywilnej. Czy moje długi też się umorzą?

Tak. Wspólnik spółki cywilnej odpowiada za jej długi solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz całym swoim majątkiem osobistym (tak jak przedsiębiorca JDG). Upadłość konsumencka wspólnika obejmie również te zobowiązania.

Czy muszę zamykać firmę (JDG), aby ogłosić upadłość konsumencką?

Nie. Od 2020 roku można złożyć wniosek jako aktywny przedsiębiorca. Sąd rozpozna go w trybie konsumenckim. Syndyk po prostu zlikwiduje przedsiębiorstwo w toku postępowania (sprzeda towary, maszyny, ściągnie należności) i zakończy jego byt prawny.